Chương 6 / 35 mẹo

Danh sách nên tránh

Phần này gom những thứ “có vẻ rẻ mà hiệu quả”. Khi mở nghiên cứu gốc, lợi ích của chúng gần bằng không, bằng không, có thứ còn âm.

Bản tiếng Việt dựa trên bản dịch cộng đồng của streamentry. Những mục được bổ sung hoặc cập nhật tại website có bản dịch hỗ trợ bằng máy và chưa được chuyên gia hiệu đính. Hãy kiểm tra bản gốc tiếng Trung cùng các nguồn dẫn, đặc biệt với thông tin y tế, pháp lý và tài chính. Mã phiên bản: streamentry/HowToLiveBetter · 7fc4083

Các mục trong chương
0/ 100
Tiến độ danh sách kiểm tra
0 Hoàn tất · 0 Kế hoạch · 35 Chưa đánh dấu
Xem nguồn
01Bằng chứng A

Đừng uống vitamin tổng hợp để kéo dài sống hoặc phòng bệnh tim mạch

14.000 bác sĩ nam uống vitamin tổng hợp trong mười một năm. Số người gặp sự cố nặng ở tim và mạch máu, và số người chết, bằng nhóm không uống. Gộp chín thử nghiệm, hơn 50.000 người, cũng không thấy ảnh hưởng nào tới tử vong. Không mua thì tiết kiệm được hai trăm đến bảy trăm tệ mỗi năm. Người thực sự bị thiếu một chất dinh dưỡng, và phụ nữ có thai bổ sung axit folic, không nằm trong mục này.

Chi phí

Khoảng 0.5 đến 2 tệ mỗi ngày, 200 đến 700 tệ mỗi năm. Uống…

Lợi ích

Thử nghiệm PHS II tuyển 14.641 bác sĩ nam, theo dõi 11.2 năm (đây là trung vị, một nửa dài hơn, một nửa ngắn h…

02Bằng chứng A

Đừng uống dầu cá thông thường để phòng bệnh tim mạch

Hai thử nghiệm lớn lần lượt có 26.000 người và 15.000 người bị đái tháo đường. Người uống 1 gram dầu cá mỗi ngày, số gặp sự cố nặng ở tim mạch và số chết, đều bằng nhóm không uống. 「Ăn cá có lợi」 không bằng 「uống viên dầu cá có lợi」. Không mua thì tiết kiệm được bốn trăm đến một nghìn tệ mỗi năm.

Chi phí

Khoảng 1 đến 3 tệ mỗi ngày, 400 đến 1.000 tệ mỗi năm. Uống…

Lợi ích

Thử nghiệm VITAL có 25.871 người, uống 1 gram dầu cá mỗi ngày, theo dõi 5.3 năm (trung vị). Cả sự cố tim mạch…

03Bằng chứng A

Đừng bổ sung vitamin D cho người không thiếu vitamin D chỉ để kéo dài sống

Người vốn không thiếu vitamin D bổ sung 5 năm có số ca ung thư, bệnh tim mạch và tử vong như người không bổ sung. Người lớn ít ra ngoài, không tiếp xúc nắng có thể bổ sung 400 IU mỗi ngày, đừng vượt 2000 IU/ngày. Dùng liều lớn còn làm mật độ xương giảm nhiều hơn, ngã nhiều hơn. Chỉ mệt không đủ coi là thiếu vitamin D; mệt vài tuần không rõ nguyên nhân thì đi khám.

Chi phí

Khoảng 0.2 đến 0.5 tệ mỗi ngày, 100 đến 200 tệ mỗi năm. Số…

Lợi ích

Thử nghiệm VITAL tuyển 25,871 người, dùng 2000 IU/ngày, theo dõi trung vị 5.3 năm. Không phát hiện khác biệt c…

04Bằng chứng A

Đừng uống thực phẩm bổ sung chống oxy hóa để phòng ung thư (β-carotene, vitamin E, vitamin A)

Chất bổ sung chống oxy hóa không chỉ vô ích. Gộp 78 thử nghiệm, gần 30 vạn người, trong nhóm thiết kế chặt hơn, người uống còn có tỷ lệ tử vong nhỉnh hơn. Hai thử nghiệm lớn dành riêng cho người hút thuốc cho thấy β-carotene làm tỷ lệ ung thư phổi tăng 18% đến 28%, tử vong tăng 8% đến 17%. Người hút thuốc, từng tiếp xúc amiăng đặc biệt đừng dùng.

Chi phí

Khoảng 0.5 đến 2 tệ mỗi ngày. Với người hút thuốc, cái giá…

Lợi ích

Cochrane gộp 78 thử nghiệm đối chứng chia nhóm ngẫu nhiên, 296.707 người. Người uống thực phẩm bổ sung chống o…

05Bằng chứng A

Đừng trông chờ glucosamine/chondroitin chữa viêm khớp gối

Người thoái hóa khớp gối uống giả dược 24 tuần cũng có sáu phần mười nói bớt đau. Glucosamine hoặc chondroitin chỉ hơn bốn, năm điểm phần trăm, nhỏ đến mức có thể do tình cờ. Bỏ bảy trăm đến một nghìn tám trăm tệ mỗi năm mà hiệu quả mua được gần như giả dược.

Chi phí

Khoảng 2 đến 5 tệ mỗi ngày, 700 đến 1.800 tệ mỗi năm.

Lợi ích

Thử nghiệm GAIT có 1.583 người bị thoái hóa khớp gối, uống trong 24 tuần. Trong nhóm uống thuốc an toàn (thuốc…

06Bằng chứng A

Đừng dựa vào vitamin C để phòng cảm cúm

Uống vitamin C hằng ngày nhìn chung không giảm số lần cảm; bắt đầu khi đã cảm thì hiệu quả lúc có lúc không. Uống hằng ngày rút một đợt cảm khoảng 8%; có đáng ba đến năm trăm tệ/năm thì tự tính. Người chạy marathon và binh sĩ hành quân vùng lạnh là ngoại lệ: số người cảm có thể giảm một nửa.

Chi phí

Một viên effervescent khoảng 1 đến 2 tệ, 300 đến 700 tệ mỗ…

Lợi ích

Cochrane gộp 29 thử nghiệm đối chứng, 11.306 người. Người thường uống vitamin C mỗi ngày, gần như không giảm s…

07Bằng chứng A

Đừng tự làm 「PET-CT toàn thân」 hay 「gói xét nghiệm chất chỉ dấu ung thư」 khi không có triệu chứng

Người không triệu chứng đi kiểm tra, thứ phát hiện nhiều nhất là báo động giả. Hơn tám phần mười chụp CT toàn thân có ít nhất một “bất thường”, gần bốn phần mười được gọi kiểm tra lại, nhưng phần lớn là lành tính. Phụ nữ xét dấu ấn ung thư buồng trứng không giảm chết vì ung thư đó, còn có người mổ vô ích vì báo động giả.

Chi phí

Một lần PET-CT toàn thân khoảng 7000 đến 10000 tệ, cộng th…

Lợi ích

Cơ quan chấm điểm biện pháp phòng ngừa của Hoa Kỳ USPSTF xếp mức D cho việc dùng CA-125 và siêu âm sàng lọc un…

08Bằng chứng B

Đừng trông chờ vòng tay hay đồng hồ đo chuyển động giúp bạn giảm cân

Với người thừa cân làm cùng kế hoạch ăn và tập, nhóm đeo vòng hoạt động sau hai năm giảm 3.5 kg, không đeo lại giảm 5.9 kg. Muốn giảm cân, thiết bị không phải khoản bắt buộc.

Chi phí

Thiết bị 200 đến 2000 tệ. Ngoài ra mỗi ngày còn phải phân…

Lợi ích

Thử nghiệm IDEA có 471 người lớn thừa cân hoặc béo phì, theo dõi 24 tháng. Mọi người làm cùng chế độ ăn và vận…

09Bằng chứng B

Đừng trả tiền bản giá cao hơn để mua thực phẩm hữu cơ vì 「khỏe hơn」

Không có bằng chứng mạnh rằng thực phẩm hữu cơ giàu dinh dưỡng hơn. Chỉ 3 nghiên cứu thật sự xem sức khỏe sau ăn, đều không thấy khác. Tỷ lệ phát hiện dư lượng thuốc trừ sâu thấp hơn 30 điểm phần trăm là thật, nhưng phát hiện không đồng nghĩa vượt chuẩn.

Chi phí

Thường là 1 đến 3 lần giá thực phẩm thường cùng loại.

Lợi ích

Có một tổng quan hệ thống gộp 17 nghiên cứu làm trên người và 223 nghiên cứu đo thành phần dinh dưỡng của thực…

10Bằng chứng C

Đừng bỏ tiền lớn vào thực phẩm bảo vệ sức khoẻ (保健食品), thang thuốc bồi bổ (膏方), đồ bồi bổ để「bồi bổ cơ thể」

Đa vitamin, dầu cá, vitamin D và các thành phần phổ biến đã được xét từng loại trong sáu mục đầu, đều không thấy tác dụng mong đợi. Câu “thực phẩm bảo vệ sức khỏe không phải thuốc, không thay thuốc chữa bệnh” trên bao bì là yêu cầu in bắt buộc của cơ quan quản lý Trung Quốc. Mua cho cha mẹ, mang biếu thì tấm lòng không có vấn đề, chỉ chọn nhầm món.

Chi phí

Từ vài trăm tệ đến hơn mười nghìn tệ. Đóng thành hộp quà t…

Lợi ích

Đổi lại là tiền tiết kiệm được. Lý do nằm trong 6 mục đầu. Thành phần phổ biến gồm đa vitamin, dầu cá, vitamin…

11Bằng chứng B

Đừng uống men vi sinh dài ngày khi ruột không có vấn đề

Gộp 45 thử nghiệm trên người lớn khỏe, probiotic không thay đổi hệ vi khuẩn ruột lâu dài, dừng thì trở lại như cũ. Mỡ máu cũng không cải thiện. Tình huống riêng như tiêu chảy do kháng sinh có bằng chứng khác, ngoài mục này.

Chi phí

Khoảng 2 đến 5 tệ mỗi ngày, 700 đến 1800 tệ mỗi năm.

Lợi ích

Một tổng quan gộp 45 thử nghiệm làm trên người lớn khỏe mạnh, kết luận là 「chưa chứng minh men vi sinh tạo ra…

12Bằng chứng B

Đừng ép mình tắm nước lạnh để 「tăng cường miễn dịch」

Trong một thí nghiệm, những người tắm nước lạnh tự cho biết số ngày nghỉ do bệnh tật ít hơn 29%. Nhưng tôi cảm thấy mình ốm cùng số ngày như những người khác nên không thể nói là tôi ít ốm hơn. Nhìn vào 11 cuộc thử nghiệm vào năm 2025, sau khi xả nước lạnh, các chỉ số viêm nhiễm của cơ thể tạm thời tăng lên, nhưng các chỉ số miễn dịch không thay đổi. Bạn có thể giặt bao nhiêu tùy thích, đừng coi đó là một khoản đầu tư cho sức khỏe.

Chi phí

Không tốn tiền. Mỗi ngày phải chịu khó chịu 30 đến 90 giây…

Lợi ích

Một thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng ở Hà Lan với những người tham gia 3,018 đã thử nghiệm kết thúc việc tắm…

13Bằng chứng C

Đừng mua các sản phẩm giải độc, thụt ruột, enzyme, nước kiềm

Ngành giải độc làm ăn rất lớn, nhưng bằng chứng lâm sàng đứng sau rất ít, và không ai làm thử nghiệm nghiêm túc với các chế độ ăn giải độc bán ngoài thị trường. Có người đi tra xem chế độ ăn kiềm tính, nước kiềm có liên quan gì tới ung thư, chỉ tìm được 1 nghiên cứu đạt chuẩn, và cũng không thấy liên quan.

Chi phí

Vài trăm tới vài nghìn tệ. Loại dùng nhịn đói để 「giải độc…

Lợi ích

Kết luận của tổng quan đó là 「mặc dù ngành giải độc phát triển rầm rộ, bằng chứng lâm sàng ủng hộ những chế độ…

14Bằng chứng C

Đừng ép mình uống nước chỉ để đủ 「8 ly nước mỗi ngày」

Có người truy nguồn “8 cốc nước mỗi ngày”, không tìm được nghiên cứu nào ủng hộ. Thực phẩm, đồ uống khác vốn chứa nhiều nước nên không cần uống nhiều vậy. Kết luận này chỉ áp dụng cho người lớn khỏe ở khí hậu ôn hòa, bình thường ít vận động. Người làm việc trong nóng, tập mạnh hoặc cần uống nhiều để chữa hay phòng bệnh phải chủ động uống thêm.

Chi phí

Không tốn tiền. Tốn một chút thời gian và sức lực để nhớ u…

Lợi ích

Một tổng quan chuyên tìm câu “8×8”: mỗi ngày 8 cốc, mỗi cốc 8 ounce nước. Kết luận “không tìm được nghiên cứu…

15Bằng chứng B

Đừng bỏ tiền xem bói, xem tarot, xem chiêm tinh rồi ra quyết định

Có một thí nghiệm lớp học kinh điển: bản 「phân tích tính cách cá nhân」 học sinh nhận được thực ra ai cũng giống nhau, nhưng ai cũng thấy rất chính xác. Xem bói trông chính xác là vì thế. Số lần nhà chiêm tinh chọn trúng chỉ ngang đoán mò. Cái giá không chỉ mấy chục tệ: một nhóm xem bói ở huyện Tư, tỉnh Hà Nam, thu tiền hương khói và 「gói hỗ trợ」 cao nhất 3888 tệ, kẻ chủ mưu bị án mười một năm.

Chi phí

Không tốn tiền. Chỗ khó là từ bỏ một lối tắt để ra quyết đ…

Lợi ích

Thí nghiệm lớp học kinh điển: sinh viên làm trắc nghiệm tính cách xong nhận “phân tích cá nhân” thực ra giống…

16Bằng chứng A

Đừng mua kính chống ánh sáng xanh để「bảo vệ thị lực」, cũng đừng tin「nhìn màn hình mấy tháng là mắt mù」, nhưng mắt nhức sưng đỏ thì coi là cấp cứu

Chưa thấy lợi ích của kính lọc ánh sáng xanh; không mua sẽ tiết kiệm vài trăm đến hơn nghìn tệ phụ thu. So kính thường, trong nghiên cứu chưa thấy khác biệt rõ về mỏi mắt hay độ nhìn rõ, cũng không có chứng cứ bảo vệ đáy mắt. Đau khô vì nhìn màn hình hồi phục được, không làm hỏng mắt vĩnh viễn. Những thứ thực sự gây tổn thương là hồ quang hàn và laser.

Chi phí

Không tốn tiền, còn tiết kiệm được vài trăm đến hơn nghìn…

Lợi ích

Tổng quan Cochrane 2023 nhận 17 thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng, mỗi 5 đến 156 người, theo từ dưới 1 ngày đ…

17Bằng chứng A

Đừng coi hiến máu là cách giữ sức khoẻ: 「giải độc, hạ mỡ máu, phòng nhồi máu cơ tim」 không có thử nghiệm chia nhóm ngẫu nhiên nào đỡ, hiến thường xuyên thì đúng là dễ thiếu sắt

Nói hiến máu phòng nhồi máu cơ tim, làm giảm tử vong thì không đáng tin. Người hiến máu đều đặn vốn đã khoẻ hơn. Bỏ yếu tố đó đi, mức giảm tỷ lệ tử vong do hiến thêm một lần mỗi năm còn 7.5%, thay vì gần 20%. Trong thử nghiệm thật sự chia người ra so sánh, số người chết không khác nhau. Ngược lại, hiến quá thường xuyên thì đúng là khiến người ta mệt và sợ lạnh, và nguyên nhân là thiếu sắt.

Chi phí

Không tốn tiền. Một lần hiến máu, gồm điền giấy tờ, lấy má…

Lợi ích

Nghiên cứu Kuopio ở Phần Lan theo dõi 2682 nam giới từ 42 đến 60 tuổi, trung bình gần 9 năm. Trong 24 tháng tr…

18Bằng chứng A

Đừng dựa vào gói khám sức khoẻ tổng quát để phòng bệnh, hãy làm đúng mấy xét nghiệm sàng lọc có bằng chứng theo tuổi và giới

Người đi khám sức khoẻ tổng quát định kỳ có tỷ lệ tử vong y như người không khám, chết vì bệnh tim mạch, ung thư cũng bằng nhau. Làm đúng mấy xét nghiệm sàng lọc có bằng chứng theo tuổi và giới là đủ. Người từ 35 tuổi trở lên, mỗi năm đo huyết áp miễn phí một lần; người trên 65 tuổi, mỗi năm có một lần khám sức khoẻ miễn phí.

Chi phí

Không tốn tiền, còn tiết kiệm mỗi năm vài trăm đến vài ngh…

Lợi ích

Cochrane bản cập nhật 2019 có 17 thử nghiệm ngẫu nhiên đối chứng. Tử vong chung gộp 11 thử nghiệm, 233,298 ngư…

19Bằng chứng A

Đừng bắt đầu uống thuốc hạ acid uric chỉ vì xét sức khoẻ ra acid uric cao mà chưa từng đau lần nào

Với người urat cao nhưng chưa từng có cơn gout, chưa hạt tophi, Hội Thấp khớp Hoa Kỳ khuyến cáo có điều kiện rằng trước mắt chưa dùng thuốc hạ urat. 24 người dùng đủ 3 năm mới chặn một cơn gout. Mong bảo vệ thận cũng thất bại: người bệnh thận dùng thuốc vẫn giảm chức năng nhanh như giả dược. Chỉ bắt đầu điều trị khi thật sự đã có cơn.

Chi phí

Không tốn tiền, còn tiết kiệm được tiền thuốc dài hạn và t…

Lợi ích

Hướng dẫn gout năm 2020 của Hiệp hội Thấp khớp Hoa Kỳ có nói tới tình trạng tăng acid uric máu không triệu chứ…

20Bằng chứng A

Đừng cắt túi mật phòng bệnh chỉ vì khám ra sỏi mật mà chưa từng đau

Người có sỏi trong túi mật mà chưa từng đau, trong gần chín năm nay khoảng tám phần trăm không có triệu chứng. Không đụng vào nó, mỗi năm tỷ lệ gặp viêm túi mật, viêm tụy cấp loại này khoảng một phần nghìn đến ba phần nghìn. Cắt túi mật cũng không có rủi ro bằng không, khoảng 1.5% người bị tổn thương đường mật. Nên cả hướng dẫn của châu Âu lẫn của nước Anh đều nói không có triệu chứng thì chưa cắt.

Chi phí

Không tốn tiền, còn tiết kiệm một ca mổ gây mê toàn thân v…

Lợi ích

Điều tra dân số MICOL tại Ý siêu âm 11,229 người từ 29 đến 69 tuổi, phát hiện 856 người có sỏi mật. Trong đó 5…

21Bằng chứng A

Đừng bỏ canxi hoàn toàn để phòng sỏi thận

Người từng bị sỏi canxi oxalat thường được khuyên ăn ít canxi, kết quả thử nghiệm lại ngược hẳn. Nam giới bị sỏi tái phát nhiều lần và canxi niệu cao, ăn canxi bình thường đồng thời giảm đạm động vật và muối, trong năm năm số người tái phát chỉ bằng một nửa nhóm ăn ít canxi. Hướng dẫn của Anh cũng ghi không nên hạn chế canxi.

Chi phí

Không tốn tiền. Ngược lại còn tiện hơn, không phải hằng ng…

Lợi ích

Có một thử nghiệm đối chứng chia nhóm ngẫu nhiên kéo dài 5 năm, tuyển 120 nam giới bị sỏi canxi oxalat tái phá…

22Bằng chứng B

Đừng mua tinh thể, chuỗi tay, tượng Pixiu chỉ để 「đổi vận」「kéo tài」「dưỡng người」

Nói đeo vào thì đổi được vận, kéo được tài, dưỡng được người thì không có bằng chứng nào để kiểm chứng. Nó cùng một lý với chuyện xem bói trông chính xác: lời nói đủ chung chung, bạn tự điền vào. Năm 2026 có người bán qua phát trực tiếp bịa chất liệu, giả nhận sản phẩm phòng trị thấp khớp và bị xử lý về quảng cáo sai sự thật. Mua làm đồ trang trí thì không sao.

Chi phí

Không tốn tiền. Việc phải làm chỉ là đừng tính 「đổi vận」「d…

Lợi ích

Thí nghiệm lớp học kinh điển cho thấy ai nhận bản 「phân tích cá nhân」 chung chung giống nhau đều cho là rất ch…

23Bằng chứng B

Đừng trông chờ mua sắm để cải thiện tâm trạng hay cảm giác về vị thế của mình

Người coi trọng tiền và vật chất hơn tự thấy ít hạnh phúc hơn, nhưng liên hệ rất yếu và không biết chiều nhân quả. Nghiên cứu khác thấy mua trải nghiệm vui hơn mua đồ. Cùng số tiền, dùng cho một chuyến đi hoặc trải nghiệm có khả năng khiến vui hơn chất đầy giỏ hàng.

Chi phí

Không tốn tiền. Chỗ khó là lúc tâm trạng tệ mà nhịn không…

Lợi ích

Một phân tích tổng hợp (gộp nhiều nghiên cứu lại) gồm 259 mẫu độc lập, 753 cỡ hiệu ứng. Kết quả là người càng…

24Bằng chứng B

Đừng bỏ thêm tiền đổi nhà, đổi xe, đổi giới xung quanh chỉ để「được lên một bậc」

So người cùng thu nhập, hàng xóm kiếm càng nhiều thì người đó báo hạnh phúc càng thấp. Chủ yếu với hàng xóm cùng học vấn, rõ hơn ở người thường giao lưu. Chi thêm để chuyển đến nơi ai cũng khá hơn là mua việc tự hạ tương đối một bậc. Nhưng khi thu nhập cùng tăng, người ta vẫn thấy dễ sống hơn.

Chi phí

Không tốn tiền. Việc phải làm chỉ là trước khi cộng thêm v…

Lợi ích

Khảo sát về hộ gia đình và dân cư của toàn nước Mỹ (NSFH) đã hai lần quay lại phỏng vấn cùng một nhóm người. T…

25Bằng chứng A

Đừng tin「ý chí giống cơ, dùng một lát là hết」

Cách nói phổ biến là: làm xong một việc tốn ý chí thì việc sau dễ vỡ hơn, nên phải tiết kiệm ý chí mà dùng. 23 phòng thí nghiệm, 2141 người làm lại thí nghiệm này theo cùng một bộ phương pháp, kết quả gần như bằng không. Đừng dùng「hôm nay ý chí đã hết」 để giải thích cho bản thân nữa, cũng đừng bỏ tiền mua lớp dạy cách tích trữ ý chí vì chuyện đó.

Chi phí

Không tốn tiền. Cái cần đổi chỉ là một cách nói.

Lợi ích

Nghiên cứu lặp lại đa phòng thí nghiệm đăng ký trước gồm 23 phòng và 2141 người. Theo quy trình chuẩn của Srip…

26Bằng chứng A

Đừng trông chờ ăn sáng hay chế độ ăn 16:8 giúp bạn kiểm soát cân nặng, hãy chọn khung giờ ăn mà bạn theo được lâu dài

Thường nói bỏ sáng khiến trưa tối ăn bù và tổng cả ngày nhiều hơn, nhưng thử nghiệm ngắn vài tuần không cho thấy như vậy. Người bỏ sáng ăn ít đi hơn 200 kcal mỗi ngày, cân cũng nhẹ hơn chút. 16:8 so với chỉ ăn ít cũng không khác cân sau một năm. Người bỏ sáng lâu dài có bệnh tim mạch nhiều hơn, nhưng chỉ là liên hệ; tử vong chung không thấy khác.

Chi phí

Không tốn tiền. Phần tiết kiệm được là chút sức lực mỗi ng…

Lợi ích

Xem cách nói「bỏ ăn sáng sẽ khiến người đó ăn nhiều hơn về sau」đã. Một phân tích tổng hợp gom 13 thử nghiệm ngẫ…

27Bằng chứng B

Đừng tin 「thủ dâm tổn hại sức khoẻ」「nhịn thái dâm mới được cải thiện」, điều cần xem thật sự là có làm lỡ giấc ngủ, công việc và quan hệ hay không

Không thấy bằng chứng thủ dâm gây hại cơ thể. Nam xuất tinh nhiều có ung thư tiền liệt ít hơn khoảng hai phần mười, nhưng có nghiên cứu thấy tần suất cao lúc trẻ lại nguy cơ cao. Một số ít mỗi lần xuất tinh đều yếu, như cảm và vài ngày mới hết; đây là bệnh hiếm, có thể khám tiết niệu hoặc nam khoa. Cảm giác “nghiện nội dung khiêu dâm” phần nhiều do xung đột với đạo đức bản thân.

Chi phí

Không tốn tiền. Phần tiết kiệm được là tiền mua phương thu…

Lợi ích

Về cơ thể, nghiên cứu Mỹ theo 31925 nam đến 2010, phân nhóm theo số lần xuất tinh tháng tự báo. So 4 đến 7 lần…

28Bằng chứng B

Đừng bỏ tiền làm 「điều chỉnh xu hướng tính dục」「chữa chứng đồng tính」, cũng đừng đưa người nhà đi

Nhóm chuyên gia của Hiệp hội Tâm lý Hoa Kỳ sau khi xem nghiên cứu cho biết những nỗ lực cải đổi này khó thay đổi xu hướng tính dục và có thể gây hại. Trong một khảo sát ở Mỹ, người từng trải qua cải đổi báo cáo ý nghĩ tự sát trong đời nhiều hơn. Tại Trung Quốc, một bệnh viện tâm thần cưỡng ép nhận một người đàn ông với danh nghĩa “rối loạn sở thích tình dục”; tòa xác định xâm phạm quyền và buộc bệnh viện bồi thường 5000 tệ.

Chi phí

Không tốn tiền. Phần tiết kiệm được là tiền cho các cơ sở…

Lợi ích

Báo cáo nhóm công tác Hội Tâm lý Hoa Kỳ năm 2009 nói nỗ lực đổi xu hướng tính dục khó thành công và có nguy cơ…

29Bằng chứng A

Đừng mong «tư thế nâng đúng» hay lớp huấn luyện bốc vác ngăn được đau lưng; hãy giảm trọng lượng và số lần nâng, tập thể dục đều đặn

Công nhân được huấn luyện nâng sau đó không ít đau lưng hơn người không học. Người cúi lưng nhiều khi nâng cũng không được ghi nhận là dễ đau hơn. Yếu tố liên quan là nâng nặng và nâng nhiều: mỗi lần nâng càng nặng, mỗi ngày nâng càng nhiều thì đau lưng càng thường gặp. Nhưng đây chỉ là liên hệ, cũng có nghiên cứu không thấy liên hệ. Người tập đều giảm các đợt đau hơn 30% đến hơn 40%.

Chi phí

Không tốn tiền. Không cần lo mãi lưng có cúi khi nâng hay…

Lợi ích

Về đào tạo, Cochrane 2011 gộp 9 thử nghiệm ngẫu nhiên, 20101 lao động. Trong 7 thử nghiệm với 19317 người, nhó…

30Bằng chứng B

Đừng mong bổ sung thật nhiều canxi hay uống nước hầm xương sau khi gãy xương sẽ giúp xương liền nhanh hơn

Không thử nghiệm bổ sung vitamin D sau gãy xương nào cho thấy xương liền tốt hơn. Nghiên cứu bổ sung canxi cùng vitamin D rất ít, chưa rõ có tác dụng hay không. Một bát lớn nước hầm xương chỉ có lượng canxi bằng vài phần trăm nhu cầu mỗi ngày. Người vốn thiếu vitamin D hoặc bị loãng xương là trường hợp khác.

Chi phí

Không tốn tiền, còn tiết kiệm tiền mua viên canxi, vitamin…

Lợi ích

Trước hết là vitamin D. Tổng quan năm 2023 gồm 14 nghiên cứu, 2734 người gãy xương, kết luận bổ sung D riêng í…

31Bằng chứng A

Đừng dựa vào chatbot AI để tự chẩn đoán hay phán đoán pháp lý; trước khi chữa bệnh, kiện tụng hoặc chi nhiều tiền, tìm văn bản gốc kiểm tra căn cứ nó nêu

Đưa đầy đủ ca bệnh cho AI, hơn 90% trường hợp nó nhận ra bệnh. Nhưng người bình thường dùng nó hỏi triệu chứng lại nhận ra bệnh ít hơn người tự tìm trên mạng, và quyết định có đi cấp cứu cũng không chính xác hơn. Với câu hỏi pháp lý, ít nhất 58% câu trả lời của AI đa dụng có nội dung bịa; nó còn thuận theo tiền đề sai trong câu hỏi.

Chi phí

Không tốn tiền. Mỗi lần kiểm tra thêm vài phút đến nửa giờ…

Lợi ích

Về chẩn bệnh, Nature Medicine năm 2026 đăng thử nghiệm ngẫu nhiên đăng ký trước gồm 1298 người bình thường ở A…

32Bằng chứng B

Đừng ngừng tiết kiệm vì nghĩ «có thể chết bất cứ lúc nào, tiêu hết tiền sớm mới vui»: khoảng chín phần mười người 30 tuổi có thể sống đến 60 tuổi

Theo WHO tính cho Trung Quốc, người ba mươi tuổi khoảng chín mươi hai phần trăm sống tới sáu mươi, hơn nửa tới tám mươi. Người trẻ thường ước nguy cơ chết sớm quá cao; sống theo cảm giác đó thì tiết kiệm thiếu khoảng một phần tư so với mức nên có. Suy từ số trên, đa số cần dành tiền để sống đến già.

Chi phí

Không tốn tiền. Khi nảy ra ý nghĩ «dù sao cũng có thể chết…

Lợi ích

Trước hết xem có thể sống đến bao nhiêu tuổi. Đài quan sát Y tế Toàn cầu của Tổ chức Y tế Thế giới tính bảng s…

33Bằng chứng A

Đừng vì người trung cao tuổi đau gối tăng dần do thoái hóa khớp hoặc rách sụn chêm thoái hóa mà nội soi làm sạch, cắt sụn; giảm cân, tập đùi trước

Nội soi làm sạch hoặc cắt một phần sụn chêm cho người trung cao tuổi đau gối thoái hóa không hơn mổ giả. Mổ giả chỉ rạch da nhưng đau và đi lại sau mổ tương tự thật. Lợi nhiều nhất vài tháng, còn có thể gây huyết khối chân. Kiên trì tập chân bớt đau, thừa cân giảm thêm cân thì càng bớt.

Chi phí

Không trả tiền mổ, tránh 2 đến 6 tuần hồi phục. Cần tập cơ…

Lợi ích

Về thoái hóa khớp, thử nghiệm 2002 chia 180 người thành nội soi làm sạch, rửa và mổ giả. Mổ giả chỉ rạch da, k…

34Bằng chứng A

Đừng mong melatonin chữa khỏi mất ngủ kéo dài; chỉ giúp vào giấc sớm trung bình khoảng 7 phút, hãy làm nhận thức hành vi trước

Ngủ kém dùng melatonin chỉ vào giấc sớm hơn giả dược khoảng 7 phút, ngủ thêm khoảng 8 phút. Viện Y học Giấc ngủ Hoa Kỳ không khuyên dùng trị mất ngủ lâu dài. Trung Quốc bán như thực phẩm bảo vệ sức khỏe, nhãn ghi không thay thuốc. Khi bay qua từ 5 múi giờ trở lên, nó có thể giảm lệch múi giờ.

Chi phí

Không tốn tiền, còn tiết kiệm tiền mua melatonin lâu dài.…

Lợi ích

Phân tích gộp 2013 gồm 19 thử nghiệm, 1683 người, đều ngẫu nhiên so giả dược. Rối loạn ngủ không do bệnh khác,…

35Bằng chứng C

Đừng đòi truyền dịch vì cảm hoặc sốt thông thường do cảm, cũng đừng truyền lúc giao mùa để “rửa, thông mạch”

Y tế Quảng Đông xếp cảm thường và đau họng virus vào bệnh nguyên tắc không cần truyền. Tại họp báo y tế quốc gia Trung Quốc, chuyên gia nói truyền lúc giao mùa không rửa mảng xơ vữa, còn có thể tăng gánh tim thận. Hơn nửa phản ứng thuốc được báo toàn quốc đến từ tiêm, chín phần mười trong số đó là tĩnh mạch.

Chi phí

Không tốn tiền, còn tiết kiệm tiền truyền và vài giờ ngồi…

Lợi ích

Không nghiên cứu riêng so cảm có hoặc không truyền, nên dựa văn bản chính thức và giám sát. Quảng Đông năm 201…

Tải cả cuốn sách để đọc ngoại tuyếnMiễn phí ở định dạng PDF, EPUB và WordCHƯƠNG TIẾP THEO / 07 Sống thế nào khi không có tiền