Phần này chỉ tính sức lực tinh thần và thời gian. Có bốn điều được xem xét: lượng chú ý bạn dùng được mỗi ngày, phản ứng nhanh hay chậm, mắc lỗi nhiều hay ít, và mất bao lâu để quay lại sau khi bị gián đoạn. Phần lớn số liệu được đo trực tiếp, từ thí nghiệm hoặc từ việc theo dõi một nhóm người (nghiên cứu đoàn hệ). Không quy đổi các số này thành tuổi thọ hay tỷ lệ tử vong. Phần lớn các mục ở đây có mức bằng chứng B. Đặc điểm nghiên cứu của lĩnh vực này vốn như vậy, không có nghĩa lời khuyên không đứng vững. Mục 19 nói về kỳ vọng khi làm việc với cảnh sát, bác sĩ và nhân viên quầy giao dịch, dẫn quy định pháp luật chứ không phải thí nghiệm, nên xếp mức C. Mục 15 (coi suy nghĩ bi quan là triệu chứng) và mục 22 (coi cảm giác “người khác đòi hỏi mình hoàn hảo” là triệu chứng) dẫn số liệu về tỷ lệ tử vong và nguy cơ tự sát. Cách đo của chúng khác các mục còn lại nên không đặt cạnh nhau để so sánh.
Bản tiếng Việt dựa trên bản dịch cộng đồng của streamentry. Những mục được bổ sung hoặc cập nhật tại website có bản dịch hỗ trợ bằng máy và chưa được chuyên gia hiệu đính. Hãy kiểm tra bản gốc tiếng Trung cùng các nguồn dẫn, đặc biệt với thông tin y tế, pháp lý và tài chính. Mã phiên bản: streamentry/HowToLiveBetter · 7fc4083
Điện thoại rung một lần, dù bạn không nhìn, không chạm vào, điểm số bài tập chú ý vẫn giảm. Mức giảm tương tự lúc bạn thật sự nghe điện thoại hay nhắn tin. Còn một tình huống nữa: điện thoại chỉ nằm trên bàn, bạn kìm không nhìn, phần sức não dùng được vẫn giảm. Người càng không rời được điện thoại thì giảm càng nhiều.
Chi phí
Không tốn tiền. Mất vài phút để đổi thiết lập, gần như khô…
Lợi ích
Chỉ riêng việc nhận một thông báo, không nhìn cũng không chạm vào, điểm số bài tập chú ý đã xấu đi rõ rệt. Mức…
Nhóm một phần năm có giờ sinh hoạt lộn xộn nhất, đồng hồ sinh học muộn hơn nhóm một phần năm đều đặn nhất khoảng 2.5 giờ. Nghĩa là sống lâu dài trong chênh lệch múi giờ. Học sinh nào sinh hoạt càng đều thì thành tích càng tốt.
Chi phí
Không tốn tiền. Cuối tuần phải bỏ thói ngủ nướng, cần một…
Lợi ích
61 sinh viên đại học được ghi nhận trong 30 ngày. Nhóm một phần năm có giờ sinh hoạt lộn xộn nhất, đồng hồ sin…
Chỉ ngủ 6 giờ mỗi đêm trong hai tuần liên tiếp khiến khả năng hoạt động của não giảm xuống tương đương với hai ngày hai đêm không chợp mắt. Điều rắc rối là bản thân không nhận ra. Điểm buồn ngủ tự đánh giá tăng trong vài ngày đầu rồi không tăng nữa; người ngủ 6 giờ chấm mức buồn ngủ giống người ngủ 4 giờ. Vì vậy, cảm giác “tôi ngủ 6 giờ là đủ” không đáng tin.
Chi phí
Không tốn tiền. Mỗi ngày phải nhường thêm 1 đến 2 giờ cho…
Lợi ích
48 người lớn khoẻ mạnh từ 21 đến 38 tuổi, liên tục 14 ngày chỉ ngủ 6 giờ mỗi đêm. Khả năng nhận thức của họ gi…
Dùng 400 mg caffeine trước giờ ngủ 6 tiếng, tương đương khoảng ba đến bốn cốc cà phê, khiến thời gian ngủ đo bằng thiết bị đêm đó giảm hơn 1 tiếng. Nhưng nhật ký giấc ngủ tự ghi lại không cho thấy khác biệt. Một cốc 250 mL (107 mg) phải uống xong trước giờ ngủ hơn 8.8 tiếng để không ảnh hưởng giấc ngủ. Người ngủ lúc mười một giờ tối thì hai giờ chiều là giới hạn.
Chi phí
Không tốn tiền. Người quen uống cà phê buổi chiều phải kìm…
Lợi ích
Uống viên chứa 400 mg caffeine trước giờ ngủ 6 giờ khiến tổng thời gian ngủ đo bằng thiết bị ngắn hơn 1.1 đến…
Cùng một nhóm người được so sánh trong hai tuần. Tuần giới hạn mail chỉ kiểm tra 3 lần mỗi ngày thì áp lực hằng ngày thấp hơn rõ rệt, trong khi số mail gửi và nhận vẫn như nhau. Khi không giới hạn, người ta kiểm tra mail trung bình 15.5 lần mỗi ngày.
Chi phí
Không tốn tiền. Mất chút thời gian nói rõ với đồng nghiệp…
Lợi ích
124 người lớn, trong hai tuần cùng một nhóm được so sánh trước sau (đối chứng chính bản thân). Tuần giới hạn k…
Một lần gián đoạn trung bình 2.8 giây làm xác suất sai sót ở những bước sau tăng gấp đôi. Gián đoạn 4.4 giây làm tăng gấp ba. Theo dõi tại hiện trường còn thấy, việc bị gián đoạn mất trung bình 25 phút mới quay lại được, và có 2 việc khác chèn vào giữa chừng. Người bị gián đoạn làm việc nhanh hơn, nhưng áp lực, mức bực bội và cảm giác mệt mỏi đều cao hơn.
Chi phí
Không tốn tiền. Đóng cửa, đeo tai nghe, hoặc treo một biển…
Lợi ích
Một lần gián đoạn trung bình 2.8 giây làm tỷ lệ sai sót ở từng bước của nhiệm vụ làm tuần tự tăng gấp đôi. Giá…
Mỗi khi chuyển nhiệm vụ, phản ứng chậm hơn và dễ mắc lỗi hơn. Người thường dùng đồng thời nhiều loại phương tiện truyền thông không rèn được khả năng làm nhiều việc cùng lúc, mà ngược lại làm bài kiểm tra chuyển nhiệm vụ kém hơn.
Chi phí
Không tốn tiền. Kìm không trả lời tin nhắn trong cuộc họp…
Lợi ích
Sau khi chuyển nhiệm vụ, phản ứng chậm hơn rõ rệt và dễ sai hơn. Phần này đến từ một bài tổng quan nhiều nghiê…
Trong thí nghiệm, đọc iPad đặt sáng tối đa khoảng 4 giờ liền trước khi ngủ, thời điểm vào giấc muộn hơn khoảng 10 phút so với đọc sách giấy. Melatonin bị hạ 55%. Đồng hồ sinh học hôm sau bị đẩy lùi hơn 1.5 giờ, buổi sáng mệt hơn, phải lâu hơn mới tỉnh hẳn.
Chi phí
Không tốn tiền. Đặt điện thoại xuống một giờ trước khi ngủ…
Lợi ích
Trong phòng thí nghiệm, cùng một nhóm người lần lượt thực hiện hai điều kiện (thử nghiệm bắt chéo). Một điều k…
Năm 2025, người Trung Quốc ngủ trung bình 6.97 giờ ban đêm và trung bình đến 0:10 mới ngủ. Ở trẻ em và thanh thiếu niên dùng điện thoại hoặc máy tính bảng trước khi ngủ, cả thiếu ngủ lẫn buồn ngủ ban ngày đều nhiều hơn rõ rệt. Chỉ để thiết bị trong phòng ngủ mà không dùng cũng cho số liệu tương tự. Muốn thay đổi, cách đơn giản nhất là không mang điện thoại vào phòng ngủ.
Chi phí
Không tốn tiền. Khó ở chỗ chống lại quán tính「xem nốt tập…
Lợi ích
Năm 2025, người dân Trung Quốc ngủ trung bình 6.97 giờ ban đêm, thời điểm ngủ trung bình là 0:10 (Hội Nghiên c…
Khi ngủ đủ, con người nhanh chóng học được cách tránh lựa chọn rủi ro cao. Sau hai đêm liên tiếp không ngủ, họ lại liên tục chọn phương án rủi ro cao, càng lớn tuổi càng rõ. Chưa có phép đo trực tiếp về ảnh hưởng của việc ngủ thiếu vài giờ, nhưng quyết định quan trọng vẫn nên để sau khi ngủ dậy.
Chi phí
Không tốn tiền. Chỉ là đẩy việc sang sau khi đã ngủ dậy.
Lợi ích
34 người khỏe mạnh làm nhiệm vụ đánh bạc Iowa sau 49.5 giờ không ngủ. Đó là một thí nghiệm dùng để đo việc ra…
Khi đêm trước ngủ không đủ, giấc ngủ ngắn 10 phút giúp tỉnh ngay, một phần hiệu quả kéo dài được hai tiếng rưỡi. Ngủ 5 phút gần như không có tác dụng. Ngủ 20 phút phải đợi 35 phút sau mới thấy hiệu quả. Ngủ 30 phút thì khi thức dậy có một lúc lơ mơ, khả năng hoạt động lúc đó còn kém hơn không ngủ.
Chi phí
Không tốn tiền. Mất 10 phút, và tìm một chỗ nằm được hoặc…
Lợi ích
Sau một đêm ngủ thiếu, giấc ngủ ngắn 10 phút cải thiện ngay buồn ngủ, mệt mỏi, sức lực và khả năng nhận thức;
Tiếng ồn nền tăng từ 39 lên 51 decibel thì số từ nhớ được giảm, người mệt hơn, và không muốn làm nữa. Lúc nghỉ xem phim thiên nhiên có tiếng thì lấy lại sức tốt hơn là cứ nghe tiếng ồn văn phòng.
Chi phí
Nút bịt tai vài chục tệ. Đặt trước một phòng họp yên tĩnh…
Lợi ích
Cho sinh viên làm việc ở văn phòng mở mô phỏng. Khi tiếng ồn nền tăng từ 39 lên 51 decibel (dB, LAeq), họ nhớ…
Số liệu nhà máy vũ khí Anh thời Chiến tranh Thế giới lần thứ nhất cho thấy, trong 49 giờ mỗi tuần, làm bao lâu thì ra bấy nhiêu việc. Vượt 49 giờ, mỗi giờ thêm ra được ít dần. Một tuần 70 giờ ra việc gần bằng 56 giờ, 14 giờ thêm kia là làm không.
Chi phí
Có thể ít nhận một ít tiền làm thêm giờ. Cũng có thể phải…
Lợi ích
Số liệu sản lượng của công nhân nhà máy vũ khí Anh thời Chiến tranh Thế giới lần thứ nhất: trong 49 giờ mỗi tu…
Nghĩ đi nghĩ lại cùng một chuyện khó chịu làm trầm cảm nặng hơn, ghim chặt suy nghĩ tiêu cực, khiến người ta khó giải quyết vấn đề và khó bắt tay hành động hơn. Nó còn làm những người sẵn lòng lắng nghe bên cạnh bạn kiệt sức. Khi nhận ra mình cứ quanh quẩn một chỗ, hãy làm việc gì đó cần dùng tay.
Chi phí
Không tốn tiền. Khó ở chỗ phải nhận ra mình đang nghĩ đi n…
Lợi ích
Một tổng hợp nhiều nghiên cứu nói rằng nghĩ đi nghĩ lại một chuyện tồi tệ (phản tư) làm trầm cảm thêm. Nó còn…
Nghiên cứu song sinh theo dõi 20 năm cho thấy điểm bi quan càng cao, nguy cơ tử vong càng cao. Mỗi mức tăng điểm gắn với nguy cơ tử vong cao hơn khoảng 13%, tử vong tim mạch cao hơn khoảng 20%. Điểm lạc quan cao không mang lợi ích tương ứng. Cần xử lý sự bi quan, không phải “chưa đủ tích cực”.
Chi phí
Không tốn tiền. Khó ở chỗ xem câu nghĩ đó là triệu chứng,…
Lợi ích
2978 song sinh Úc từ 50 tuổi trở lên, theo dõi trung bình 20 năm, trong đó có 1068 người chết. Mỗi cao hơn 1 đ…
Trong một khảo sát phụ nữ góa chồng từ 60 đến 89 tuổi, liên hệ giữa những tương tác gây khó chịu với cảm giác hạnh phúc mạnh hơn và nhất quán hơn so với những tương tác dễ chịu. Vì vậy hãy bớt đi trước, rồi mới thêm vào.
Chi phí
Không tốn tiền. Ngắn hạn sẽ có ma sát quan hệ, có thể mất…
Lợi ích
Khảo sát 120 phụ nữ góa chồng từ 60 đến 89 tuổi: sự tiếp xúc khiến bạn khó chịu có liên hệ với hạnh phúc tâm l…
Nhìn chuyện vừa xảy ra từ góc khác hoặc thử đứng ở vị trí đối phương đều giúp hạ cảm xúc, cách sau hiệu quả hơn. Chỉ không biểu lộ cảm xúc ra ngoài cũng có chút tác dụng. Nhưng cố đè nén cảm giác trong lòng hay cố không nghĩ đến chuyện đó đều vô ích. Người trừng phạt người đã xúc phạm mình sau đó lại nghĩ đi nghĩ lại lâu hơn; người không trả đũa khép chuyện lại nhanh hơn.
Chi phí
Không tốn tiền. Lúc đó phải nhịn không cãi trả, quay lưng…
Lợi ích
Gộp 306 cặp so sánh thí nghiệm (phân tích tổng hợp): giải thích lại chuyện vừa xảy ra theo góc khác (đánh giá…
Đi bộ nhanh, chạy chậm, yoga và tập sức mạnh đều có thể giảm trầm cảm; cường độ càng cao càng hiệu quả. Chi tiết xem phần 22, mục 6 (tâm trạng kém thì đi bộ hoặc chạy). Liệu pháp ánh sáng rất hiệu quả với trầm cảm theo mùa và cũng có tác dụng với trầm cảm không theo mùa. Khóa nhận thức hành vi tự học trên mạng có hiệu quả; khi triệu chứng nặng hơn, có người hướng dẫn sẽ tốt hơn. Khi nghĩ quẩn, trước hết gọi 12356 tại Trung Quốc.
Chi phí
Không tốn tiền, hoặc tốn rất ít. Mỗi tuần vài lần đi bộ nh…
Lợi ích
Gộp 218 thử nghiệm đối chứng chia nhóm ngẫu nhiên, 14170 người (phân tích tổng hợp mạng lưới). Nhóm đối chứng…
Cảnh sát, bác sĩ và nhân viên quầy giao dịch đều là người đi làm theo quy tắc của vị trí, chịu ràng buộc bởi giấy tờ, thời hạn và giám sát. Quy định ghi rõ phải xử lý trong bao nhiêu ngày, nếu không xử lý được thì phải cấp giấy gì. Vì vậy hãy lấy giấy biên nhận, ghi thời hạn và khiếu nại theo kênh quy định, đừng nghĩ phải nói lý đến khi đối phương đồng ý.
Chi phí
Không tốn tiền. Cái đổi là kỳ vọng và thứ tự hành động của…
Lợi ích
Đổi cách làm việc với các cơ quan: từ「xin người, nổi giận, kể lại nỗi ấm phiền hết lần này tới lần khác」sang「x…
Người quen so sánh mình với người khác trên mạng thường tâm trạng tệ hơn và lòng tự trọng thấp hơn. Người tắt Facebook bốn tuần thì mức hạnh phúc tăng nhẹ, nhưng hiểu biết về thời sự lại giảm. Người giới hạn ba nền tảng xã hội mỗi nền tảng còn 10 phút mỗi ngày thì sau ba tuần cả cô đơn lẫn trầm cảm đều giảm.
Chi phí
Không tốn tiền. Đặt giới hạn cho ứng dụng, hoặc khoá tài k…
Lợi ích
Gộp nhiều nghiên cứu lại (phân tích tổng hợp): 54 mẫu độc lập, 94 cỡ hiệu ứng, N = 36.583, dùng mô hình hiệu ứ…
Mặc chiếc áo phông gây ngượng vào phòng, người ta tưởng gần một nửa số người nhận ra người được in trên áo, nhưng thực tế chưa đến một phần tư. Đổi sang áo phông lịch sự cũng vẫn đánh giá quá cao như vậy. Sau thảo luận nhóm, người ta cũng tưởng lời nói sai của mình nổi bật trong mắt người khác hơn thực tế; sau trò chuyện còn hay đánh giá thấp việc đối phương thích mình đến đâu. Vì thế, khi cảm thấy “ai cũng thấy mình làm trò cười”, thực tế thường chỉ bằng một nửa hoặc ít hơn mình tưởng.
Chi phí
Không tốn tiền. Chỉ là tự hỏi thêm một câu lúc căng thẳng:…
Lợi ích
Thí nghiệm một: người tham gia mặc áo T-shirt in hình Barry Manilow, rồi bước vào phòng có những người tham gi…
Người luôn thấy「người quanh tôi đòi tôi hoàn hảo, không đạt thì sẽ bị phủ nhận」thì dễ có ý nghĩ tự tắt hơn. Mối liên hệ giữa「tôi tự đòi mình hoàn hảo」và ý nghĩ tự tắt yếu hơn nhiều, chỉ bằng khoảng một phần ba cách thứ nhất. Trừ những ý nghĩ đã có sẵn, cảm giác thứ nhất vẫn liên quan đến việc ý nghĩ tăng lên sau đó, chỉ là độ lớn không lớn.
Chi phí
Không tốn tiền. Khó ở chỗ xem câu nghĩ đó là thứ cần xử lý…
Lợi ích
Gộp nhiều nghiên cứu để tính (phân tích gộp): 45 nghiên cứu, N = 11,747, gồm sinh viên đại học, sinh viên y, n…
Đấm bao cát, đạp xe, chạy một vòng và những cách xả khiến cơ thể hưng phấn hơn, xét tổng thể, không làm nguôi giận. Thở chậm, chánh niệm, thiền và những cách làm cơ thể yên lại giúp giảm rõ cơn giận và thôi thúc muốn động tay.
Chi phí
Không tốn tiền. Lúc đang nóng, đổi sang làm vài phút việc…
Lợi ích
Gộp 154 nghiên cứu lại (phân tích tổng hợp), gồm 184 nhóm mẫu, 10.189 người. Những cách làm cơ thể bình tĩnh l…
Viết chuyện khó chịu ra giấy có chút lợi ích trung bình, nhưng rất nhỏ. Kết luận tổng hợp cũng không nhất quán: hai bản tổng hợp không tính được hiệu quả rõ rệt. Gần như không tốn tiền, có thể thử. Nếu vấn đề cảm xúc nặng, đừng dùng nó thay cho đi khám.
Chi phí
Không tốn tiền. Cách làm thường thấy trong nghiên cứu là v…
Lợi ích
Một phân tích tổng hợp gồm 146 nghiên cứu chia nhóm ngẫu nhiên (phân tích tổng hợp). Người tham gia nghiên cứu…
Dùng thuốc như ibuprofen cho đau bụng kinh làm tỷ lệ người giảm đau rõ rệt tăng từ chưa đến hai phần mười lên khoảng một nửa; hiệu quả hơn paracetamol nhưng tác dụng phụ nhiều hơn một chút. Nếu đau đến mức ảnh hưởng công việc, học tập, đau sâu khi quan hệ, hoặc dùng thuốc ba tháng vẫn không kiểm soát được, hãy khám phụ khoa để kiểm tra lạc nội mạc tử cung. Trong một nghiên cứu ở mười quốc gia, thời gian trung bình từ khi có triệu chứng đến khi được chẩn đoán bệnh này kéo dài 6.7 năm.
Chi phí
Một hộp ibuprofen giá hơn mười nhân dân tệ, chỉ uống trong…
Lợi ích
Một tổng quan hệ thống Cochrane tổng hợp 80 thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng với 5820 phụ nữ đau bụng kinh n…
Sau liệu trình, thời gian đi vào giấc ngủ ngắn hơn trung bình khoảng 19 phút, thời gian thức giữa đêm ít hơn khoảng 26 phút. Hiệu quả giảm dần nhưng sau 12 tháng vẫn còn. Khóa tự học trên mạng có hiệu quả gần tương đương làm trực tiếp. Thuốc ngủ giúp ít cho người từ 60 tuổi trở lên: cứ 6 người uống có 1 người gặp tác dụng phụ, nhưng phải 13 người uống mới có 1 người ngủ tốt hơn.
Chi phí
Làm tại phòng khám giấc ngủ, khoa tâm thần hoặc tâm lý của…
Lợi ích
Quy phạm chẩn đoán và điều trị năm 2020 của Ủy ban Y tế Quốc gia Trung Quốc ghi các điểm chẩn đoán rối loạn mấ…
Ngưng thở khi ngủ là khi đã ngủ, hô hấp từng đợt ngừng hoặc nông đi, khiến người bệnh tỉnh vì ngạt và buồn ngủ ban ngày. Dùng máy hỗ trợ thở làm giảm rõ buồn ngủ ban ngày và giảm khoảng bảy phần mười tai nạn lái xe. Nhưng thử nghiệm không thấy máy phòng bệnh tim hay giảm tử vong; dùng máy là để tỉnh táo ban ngày.
Chi phí
Trước hết đến phòng khám giấc ngủ, khoa hô hấp hoặc tai mũ…
Lợi ích
Hướng dẫn chẩn đoán năm 2017 của Viện Y học Giấc ngủ Hoa Kỳ nêu ai có khả năng mắc mức vừa và nặng hơn: buồn n…