Chương 19 / 18 mẹo

Đi làm, nghỉ việc và tai nạn lao động✳

Phần này tính ra đều là tiền: tiền tính thế nào, chữ ký thế nào, hạn thời gian tính thế nào. Ba mục đầu nói về số tiền bạn phải nhận được khi còn đang làm việc. Sáu mục kế tiếp nói về nghỉ việc. Bảy mục sau đó nói về bệnh nghề nghiệp và tai nạn lao động. Tiền của tai nạn lao động lớn hơn tiền bị sa thải cả một bậc, và hạn thời gian cũng cứng hơn. Tổn thương do bệnh nghề nghiệp gây ra thì không hoàn được. Cuối phần còn ba mục: bị đơn vị bắt nạt thì làm sao, xin giấy xác nhận nghỉ việc thế nào, thuế thu nhập cá nhân trên khoản bồi thường khi nghỉ việc tính ra sao.

Bản tiếng Việt dựa trên bản dịch cộng đồng của streamentry. Những mục được bổ sung hoặc cập nhật tại website có bản dịch hỗ trợ bằng máy và chưa được chuyên gia hiệu đính. Hãy kiểm tra bản gốc tiếng Trung cùng các nguồn dẫn, đặc biệt với thông tin y tế, pháp lý và tài chính. Mã phiên bản: streamentry/HowToLiveBetter · 7fc4083

0/ 100
Tiến độ danh sách kiểm tra
0 Hoàn tất · 0 Kế hoạch · 18 Chưa đánh dấu
Xem nguồn
01Bằng chứng A

Tiền làm thêm giờ tính theo ba mức 1.5 lần, 2 lần, 3 lần; không trả thì báo thanh tra lao động, quá hạn không trả còn phải cộng thêm 50% đến 100%

Làm thêm giờ trong ngày thì trả gấp 1.5 lần lương. Ngày nghỉ lễ mà không được bù ngày nghỉ thì gấp 2 lần. Ngày lễ tết theo luật như Tết Nguyên Đán, Tết Nguyên Tiêu, Quốc tế Lao động, Quốc khánh thì gấp 3 lần, và không được lấy ngày nghỉ bù để thay. Công ty không trả thì báo thanh tra lao động. Sau khi bị yêu cầu trả trong thời hạn mà vẫn không trả, công ty còn phải trả thêm từ một nửa đến một lần khoản còn nợ.

Chi phí

Không tốn tiền. Tiện tay lưu một bản bản chấm điểm giờ ra…

Lợi ích

Luật quy định giờ làm việc bình thường không quá 8 giờ mỗi ngày, tính trung bình không quá 44 giờ mỗi tuần. Là…

02Bằng chứng A

Nghỉ phép năm tính theo thâm niên cộng dồn: 5, 10, 15 ngày; nghỉ không được thì đổi thành tiền bằng 300% lương ngày

Cộng dồn thâm niên ở mọi đơn vị đủ 1 năm đến chưa đủ 10 năm thì mỗi năm có 5 ngày nghỉ phép năm. Đủ 10 năm là 10 ngày, đủ 20 năm là 15 ngày. Đổi việc thì vẫn cộng dồn tiếp như cũ. Đơn vị không sắp xếp được mà bạn đồng ý không nghỉ thì mấy ngày đó trả gấp 3 lần lương ngày. Ký tờ「tự nguyện không nghỉ phép năm」xong thì chỉ còn lương bình thường.

Chi phí

Không tốn tiền. Cộng lại số năm bạn đã làm ở tất cả các đơ…

Lợi ích

Làm việc liên tục đủ 12 tháng là có nghỉ phép năm. Số ngày tính theo thời gian làm việc **cộng dồn**, cộng cả…

03Bằng chứng A

Thời gian thử việc có trần theo luật, lương không được dưới 80%, và chỉ được thỏa thuận một lần

Hợp đồng dưới hoặc bằng 1 năm thì thời gian thử việc tối đa 1 tháng. Hợp đồng từ 1 đến 3 năm thì tối đa 2 tháng. Hợp đồng trên 3 năm thì tối đa 6 tháng. Cùng một công ty chỉ thử việc bạn một lần, chuyển sang vị trí khác sau khi hết thử việc rồi thử lần nữa là vi phạm pháp. Lương thời gian thử việc không được thấp hơn mức lương thấp nhất cùng vị trí, cũng không được thấp hơn 80% lương hợp đồng quy định, và cũng không được thấp hơn lương tối thiểu tại địa phương.

Chi phí

Không tốn tiền. Trước khi ký, dành vài phút để đối chiếu t…

Lợi ích

Hợp đồng trên 3 tháng đến chưa đủ 1 năm thì thời gian thử việc không quá 1 tháng. Hợp đồng trên 1 năm đến chưa…

04Bằng chứng A

Bị sa thải thì tính rõ N trước: cứ mỗi năm làm đủ một năm thì một tháng lương, chưa đủ sáu tháng thì tính nửa tháng

Tiền bồi thường kinh tế mà công ty phải trả cho bạn khi bị sa thải tính thế này: làm đủ một năm thì một tháng lương, đủ nửa năm mà chưa đủ một năm thì tính như một năm, chưa đủ nửa năm thì nửa tháng lương. Lương tháng ở đây là mức bình quân của 12 tháng trước khi rời đi, tiền thưởng, trợ cấp và phụ cấp đều phải tính vào. Lương cao hơn 3 lần mức lương bình quân theo tháng của năm trước ở địa phương thì lấy 3 lần làm trần. Số năm công sức tối đa chỉ tính đến 12 năm.

Chi phí

Không tốn tiền. Cầm máy tính tính một lần, mười phút.

Lợi ích

Bồi thường kinh tế mà Bộ luật Hợp đồng lao động quy định chính là khoản tiền đơn vị phải trả khi bạn bị sa thả…

05Bằng chứng A

Công ty sa thải bạn mà không báo trước 30 ngày thì còn phải trả thêm một tháng lương

Công ty sa thải bạn vì sau khi ốm không làm nổi, không làm nổi công việc, hoặc vì hoàn cảnh thay đổi lớn, mà không báo trước 30 ngày bằng văn bản, thì ngoài N còn phải trả thêm một tháng lương, đó là cái gọi là N+1. Khi thương lượng thì tách tháng đó thành một mục riêng, đừng để công ty gộp vào trong N.

Chi phí

Không tốn tiền.

Lợi ích

Bộ luật Hợp đồng lao động quy định khi đơn vị sử dụng lao động chấm dứt hợp đồng theo điều này thì có hai cách…

06Bằng chứng A

Công ty chấm dứt hợp đồng sai luật thì tiền bồi thường bằng hai lần mức bồi thường kinh tế

Nếu công ty chấm dứt hợp đồng sai luật thì tiền bồi thường gấp đôi mức bồi thường kinh tế, tức là cái người ta gọi là 2N. Có phải chấm dứt sai luật hay không phải xem từng trường hợp. Hãy hỏi trợ giúp pháp lý hoặc luật sư cho rõ trước, rồi mới quyết định là thương lượng với công ty hay đi qua hoà giải lao động.

Chi phí

Không tốn tiền. Đi qua hoà giải lao động phải chờ mấy thán…

Lợi ích

Hợp đồng lao động quy định, khi đơn vị sử dụng lao động vi phạm luật này mà chấm dứt hoặc kết thúc hợp đồng la…

07Bằng chứng B

Đừng ký「tự nguyện nghỉ việc vì lý do cá nhân」, ký là mất trắng cả khoản N

Ký xác nhận「tự nguyện nghỉ việc vì lý do cá nhân」thì bồi thường kinh tế và tiền bảo hiểm thất nghiệp thường cùng mất trắng. Chính bạn đề nghị nghỉ việc vốn không thuộc các trường hợp phải bồi thường, trừ lỗi hợp pháp của công ty như nợ lương, không đóng bảo hiểm xã hội. Không cần ký trong ngày, để nguôi một đêm rồi hãy quyết.

Chi phí

Không tốn tiền. Chỗ khó là phải chịu được áp lực bị bảo ký…

Lợi ích

Hợp đồng lao động giới hạn các trường hợp phải trả bồi thường kinh tế vào đúng những loại luật liệt kê. Người…

08Bằng chứng C

Trước khi nghỉ việc thì lưu trước phiếu lương, bản chấm công, hợp đồng lao động, hồ sơ bảo hiểm xã hội và lịch sử trò chuyện

Trả lại máy tính và tài khoản là phiếu lương, bản chấm công, hợp đồng, hồ sơ bảo hiểm xã hội và lịch sử trò chuyện không lấy lại được nữa. Lúc hoà giải lao động, lương bao nhiêu, có làm thêm giờ không, vẫn phải dựa vào hồ sơ bạn tự giữ. Hồ sơ cần lưu là hồ sơ quan hệ lao động của chính bạn, mã nguồn và danh sách khách hàng của công ty thì đừng mang theo.

Chi phí

Không tốn tiền. Dành nửa tiếng để lưu lại hồ sơ. Chỗ khó l…

Lợi ích

Trả máy tính và tài khoản về là những hồ sơ đó không lấy lại được nữa. Lúc hoà giải lao động, ai phải đưa ra c…

09Bằng chứng A

Trước khi vào chỗ có bụi, tiếng ồn, hoá chất thì xem trong hợp đồng đã ghi nguy cơ chưa; ba kỳ khám sức khoẻ nghề nghiệp do đơn vị sắp xếp và bỏ tiền

Lúc ký hợp đồng, đơn vị phải ghi thật vào hợp đồng vị trí đó có nguy cơ bệnh nghề nghiệp gì, phòng ngừa ra sao, được hưởng gì. Nếu giấu bạn thì bạn có quyền không nhận việc đó, đơn vị không được vì thế mà sa thải bạn. Ba lần khám sức khoẻ nghề nghiệp: trước khi vào việc, trong thời gian làm việc và lúc rời việc, đều do đơn vị sắp xếp và bỏ tiền. Không làm khám lúc rời việc thì đơn vị không được chấm dứt hợp đồng với bạn.

Chi phí

Không tốn tiền. Lúc ký hợp đồng thì đọc hết từng dòng phần…

Lợi ích

Luật phòng bệnh nghề nghiệp quy định, lúc ký hợp đồng lao động, đơn vị phải nói rõ bốn việc: làm việc đó có th…

10Bằng chứng A

Tổn thương do bụi, tiếng ồn, chất độc hoá học thì không hồi phục được: đơn vị phải cấp đồ dùng bảo vệ, công việc không có biện pháp bảo vệ thì được từ chối

Bệnh phổi bụi, điếc do tiếng ồn và bỏng mắt do hoá chất đều là bệnh nghề nghiệp theo luật, phổ và thính giác hỏng thì không chữa lại được. Bạn có quyền biết vị trí đó có nguy cơ gì, có quyền yêu cầu đơn vị cấp biện pháp bảo vệ và đồ dùng bảo vệ. Việc không có bảo vệ thì bạn không nhận. Đơn vị vì thế mà giảm lương hoặc sa thải bạn thì đều không có hiệu lực.

Chi phí

Không tốn tiền. Chỗ khó là phải đeo khẩu trang chống hạt,…

Lợi ích

Từ ngày 1 tháng 8 năm 2025, bệnh nghề nghiệp theo luật gồm 12 nhóm lớn, 135 loại, trong đó có 4 điều khoản để…

11Bằng chứng A

Bị thương lúc làm việc, hay bị xe đâm trên đường đi làm về: việc đầu tiên là xin xác nhận tai nạn lao động, đơn vị không báo thì bạn tự báo

Bị thương lúc đi làm thì tính là tai nạn lao động. Bị xe đâm trên đường đi làm về mà lỗi chính không thuộc về bạn thì cũng tính là tai nạn lao động. Nhưng không xin xác nhận tai nạn lao động thì tiền khám chữa, lương vẫn được trả trong thời gian nghỉ dưỡng, tiền trợ cấp tàn tật đều mất trắng. Đơn vị phải báo trong vòng 30 ngày. Đơn vị không báo thì bạn, người nhà hoặc công đoàn có thể tự báo tới cơ quan quản lý bảo hiểm xã hội trong vòng một năm.

Chi phí

Không tốn tiền, chạy một lượt tới cơ quan quản lý bảo hiểm…

Lợi ích

Không xin xác nhận tai nạn lao động thì tiền khám chữa, lương vẫn được trả trong thời gian nghỉ dưỡng (lương t…

12Bằng chứng A

Đừng tin「leo tới bàn giấy là được coi là tai nạn lao động」: thấy khó chịu đột ngột thì gọi 120 trước, đừng chạy tới chấm công

Khó chịu đột ngột mà chạy tới công ty không giúp bạn nhận thêm đồng nào. Coi như tai nạn lao động đòi hỏi người đó phát bệnh trong giờ làm việc và tại chỗ làm việc, phát bệnh trên đường chưa tới nơi thì vốn không tính. Cấp cứu quá 48 giờ thì ngược lại cũng không tính. Mấy chục phút chờ để khớp điều kiện là đổi lấy tỷ lệ sống sót của chính bạn.

Chi phí

Không tốn tiền.

Lợi ích

Coi như tai nạn lao động đòi hỏi người đó「chết vì bệnh phát đột ngột trong giờ làm và tại chỗ làm」, hoặc chết…

13Bằng chứng A

Đơn vị không đóng bảo hiểm tai nạn lao động cho bạn thì ưu đãi tai nạn lao động vẫn có, và do đơn vị trả đủ theo đúng tiêu chuẩn

Đơn vị không đóng bảo hiểm tai nạn lao động cho bạn thì ưu đãi tai nạn lao động vẫn có. Chỉ khác ở chỗ đổi thành đơn vị tự trả đủ các khoản và theo đúng tiêu chuẩn, không bớt một phần nào. Không tham gia bảo hiểm là đơn vị bị phạt thêm: bị buộc đóng bù, bị tính phí trễ nộp theo ngày là năm phần mười nghìn, quá hạn còn bị phạt bằng một đến ba lần số tiền chậm nộp. 「Công ty không mua bảo hiểm tai nạn lao động nên không đền được」là lời nói sai.

Chi phí

Không tốn tiền. Đơn vị không công nhận thì phải đi qua hoà…

Lợi ích

Quy định ghi rõ: đơn vị không đóng bảo hiểm tai nạn lao động cho người lao động, khi người đó bị tai nạn lao đ…

14Bằng chứng A

Khi tình trạng thương tích đã ổn định thì đi đánh giá năng lực lao động, hạng khuyết tật quy đổi thẳng thành tiền

Sau khi tình trạng thương tích ổn định thì đi đánh giá năng lực lao động, hạng đánh giá quy đổi thẳng thành tiền. Tiền trợ cấp khuyết tật một lần tính theo lương của chính bạn: hạng năm 18 tháng, hạng sáu 16 tháng, hạng bảy 13 tháng, hạng tám 11 tháng, hạng chín 9 tháng, hạng mười 7 tháng. Trước khi có kết quả đánh giá, đừng ký thoả thuận 「giải quyết một lần」

Chi phí

Không tốn tiền. Đi một lượt quy trình đánh giá năng lực la…

Lợi ích

Tiền trợ cấp khuyết tật một lần được quy đổi theo hạng khuyết tật thành mấy tháng lương, rồi trả một lần. Hạng…

15Bằng chứng A

Phải phân biệt ba khoản tiền khi chết vì tai nạn lao động: tiền trợ cấp mai táng, tiền trợ cấp hưu trí người được nuôi dưỡng, tiền trợ cấp một lần khi chết vì tai nạn lao động

Chết vì tai nạn lao động là ba khoản tiền, đừng chỉ thương lượng một khoản. Tiền trợ cấp mai táng bằng 6 tháng lương bình quân theo tháng của công nhân viên năm trước tại địa phương. Tiền trợ cấp hưu trí người được nuôi dưỡng trả theo tháng theo lương của người đã mất, vợ hoặc chồng mỗi tháng 40%, người thân khác mỗi người mỗi tháng 30%. Tiền trợ cấp một lần khi chết vì tai nạn lao động bằng 20 lần thu nhập bình quân của dân cư đô thị cả nước năm trước, cả nước chỉ có một con số này

Chi phí

Không tốn tiền, làm một bộ thủ tục giấy tờ

Lợi ích

Khoản thứ nhất là tiền trợ cấp mai táng, bằng 6 tháng lương bình quân theo tháng của công nhân viên năm trước…

16Bằng chứng B

Ở công ty lâu ngày bị bắt nạt, mắng, gây khó, đừng gồng chịu: ghi lại để có chứng cứ, rồi tuỳ tính chất mà khiếu nại, báo công an hoặc đi hoà giải

Người bị bắt nạt ở công ty thì về sau nguy cơ mắc bệnh tim, đột quỵ cao hơn khoảng sáu phần mười, bị bắt nạt càng nhiều thì nguy cơ càng cao. Người bị bắt nạt thì xác suất nảy sinh ý nghĩ tự sát vài năm sau cao gấp khoảng hai lần người khác. Chịu mắng, chịu khí ở nơi làm việc không phải chuyện nhỏ mà nhịn một chút là qua

Chi phí

Không tốn tiền. Phải tốn thời gian ghi chép: ngày tháng, n…

Lợi ích

Về sức khoẻ, ba nhóm theo dõi của Thụy Điển và Đan Mạch gộp lại gồm 79.201 người đang làm việc từ 18 đến 65 tu…

17Bằng chứng A

Lúc nghỉ việc thì xin đơn vị một giấy xác nhận nghỉ việc, ghi rõ thời hạn hợp đồng, ngày nghỉ việc, vị trí và số năm đã làm

Dù là bị sa thải, hết hạn hợp đồng hay tự nghỉ việc, đơn vị cũng phải cấp cho bạn một giấy xác nhận nghỉ việc khi bạn rời đi, và chuyển hồ sơ lưu trữ cùng bảo hiểm xã hội trong 15 ngày. Trên giấy phải ghi thời hạn hợp đồng, ngày nghỉ việc, vị trí và số năm bạn làm ở chỗ này. Đăng ký thất nghiệp cần dùng nó. Đơn vị không đưa thì cơ quan lao động sẽ buộc sửa, và phải bồi thường nếu bạn bị thiệt hại.

Chi phí

Không tốn tiền. Trước khi đi thì xin trực tiếp, hoặc gửi m…

Lợi ích

Bộ luật Hợp đồng lao động quy định, đơn vị phải cấp giấy chứng nhận khi chấm dứt hoặc kết thúc hợp đồng lao độ…

18Bằng chứng A

Nhận tiền bồi thường khi nghỉ việc thì xem thuế thu nhập cá nhân trước: phần trong 3 mức lương bình quân người lao động của năm trước ở địa phương thì miễn thuế, phần vượt ra tính riêng, không gộp vào thu nhập của năm đó

Khoản tiền một lần bạn nhận được vì chấm dứt hợp đồng lao động thì phần trong 3 lần mức lương bình quân người lao động của năm trước ở địa phương không phải đóng thuế thu nhập cá nhân. Phần vượt ra thì tính thuế riêng, không cộng vào thu nhập của năm đó. Đơn vị mà gộp cả khoản này vào lương tháng rồi khấu trừ thuế thì trước tiên hỏi đơn vị cho rõ, rồi gọi 12366 hỏi cơ quan thuế.

Chi phí

Không tốn tiền. Tra mức lương bình quân người lao động của…

Lợi ích

Văn bản của Bộ Tài chính và Cục Thuế quy định, thu nhập một lần từ việc cá nhân chấm dứt quan hệ lao động với…

CHƯƠNG TIẾP THEO / 20Chăm trẻ mới sinh