13Bằng chứng B

Nếu dùng lâu dài thuốc hạ mỡ máu, hạ huyết áp và thuốc tương tự, xem hướng dẫn có nhắc bưởi chùm không; nếu có, tránh bưởi chùm, bưởi thường và nước ép bưởi chùm

Bưởi chùm có thể khiến nồng độ một số thuốc trong máu tăng gấp nhiều lần: liều không đổi nhưng như uống quá liều. Một quả hoặc một ly nước ép đã có tác dụng này; uống thuốc sau một ngày vẫn còn một phần ảnh hưởng. Nặng có thể tổn thương cơ, thận hoặc gây loạn nhịp có nguy cơ đột tử. Bưởi thường cũng có tác dụng đó, cam ngọt thông thường thì không.

Chi phí

Không tốn tiền. Khi nhận thuốc dùng lâu dài, đọc phần “Tươ…

Lợi ích

Một tổng quan năm 2013 của các nhà dược lý Canada nêu hơn 85 thuốc đã biết hoặc dự đoán có tương tác với bưởi…

Chi phí

Không tốn tiền. Khi nhận thuốc dùng lâu dài, đọc phần “Tương tác thuốc” và “Thận trọng”. Nếu có nhắc bưởi chùm, trong thời gian uống thuốc tránh bưởi chùm, bưởi thường, cam chua, chanh xanh và nước ép của chúng. Nếu thích bưởi chùm, hỏi bác sĩ có thể đổi sang thuốc không bị ảnh hưởng không.

Lợi ích

Một tổng quan năm 2013 của các nhà dược lý Canada nêu hơn 85 thuốc đã biết hoặc dự đoán có tương tác với bưởi chùm; 43 loại có thể gây phản ứng bất lợi nghiêm trọng. Gồm nhịp nhanh thất xoắn đỉnh, một loạn nhịp có thể gây đột tử; tiêu cơ vân, tức cơ bị phá hủy nhiều có thể hại thận; ức chế tủy xương; ức chế hô hấp; xuất huyết tiêu hóa và tổn thương thận. Furanocoumarin trong bưởi chùm gắn chặt với CYP3A4, enzym phân hủy thuốc trong tế bào thành ruột non, làm enzym mất hoạt tính không hồi phục. Tác dụng chỉ giảm khi cơ thể tạo enzym mới. Trước khi thuốc uống vào máu, một phần bị phân hủy ở ruột non và gan; đây là hiệu ứng chuyển hóa qua lần đầu. Khi enzym ở ruột non mất hoạt tính, bước phân hủy này giảm, khiến nhiều thuốc vào máu hơn. Một quả nguyên hoặc 200 mL nước ép đã đủ làm nồng độ tăng có ý nghĩa lâm sàng. Felodipin hạ áp dùng cùng một khẩu phần bưởi chùm cho nồng độ trung bình gấp 3 lần khi dùng với nước. Cùng khẩu phần 250 mL nước ép, mức ở từng người dao động từ 0 đến 8 lần mức dùng với nước. Simvastatin dùng với 200 mL nước ép mỗi ngày trong 3 ngày cho tổng phơi nhiễm AUC bằng 330% mức với nước. Atorvastatin là 180%–250%. Pravastatin, rosuvastatin và fluvastatin không bị ảnh hưởng. Uống 200 mL trong 4 giờ trước thuốc có tác dụng mạnh nhất; sau 10 giờ còn một nửa, sau 24 giờ còn một phần tư. Tổng quan cho biết cam chua thường dùng làm mứt, chanh xanh và bưởi thường cũng có tác dụng tương tự. Cam ngọt như cam rốn và Valencia không chứa furanocoumarin nên không có tác dụng này. Tài liệu FDA Mỹ nêu simvastatin, atorvastatin và nifedipin: uống nhiều nước bưởi chùm làm thuốc hạ mỡ máu lưu lại quá nhiều, tăng nguy cơ tổn thương gan, cơ và có thể dẫn đến suy thận.

Nguồn gốc

Bailey DG, Dresser G, Arnold JMO (2013). Grapefruit–medication interactions: forbidden fruit or avoidable consequences? CMAJ, 185(4):309-316. https://doi.org/10.1503/cmaj.120951;U.S. Food and Drug Administration (2021). Grapefruit Juice and Some Drugs Don't Mix. https://www.fda.gov/consumers/consumer-updates/grapefruit-juice-and-some-drugs-dont-mix

Liên kết mở nguồn
Ghi chú sách

Không phải thuốc nào cũng bị ảnh hưởng; cùng nhóm vẫn khác nhau. Các thuốc thường dùng trong tổng quan gồm simvastatin, lovastatin, atorvastatin hạ mỡ máu; felodipin, nifedipin hạ áp; cùng amiodaron, ticagrelor, tacrolimus, ciclosporin, domperidon, quetiapin, oxycodon và các thuốc khác. Clopidogrel thì ngược lại: gặp bưởi chùm có thể mất tác dụng. Nếu hướng dẫn không ghi và không chắc, hỏi bác sĩ kê đơn hoặc dược sĩ. Tổng quan nói người từ 45 tuổi trở lên mua bưởi chùm nhiều nhất và dùng thuốc nhiều nhất. Ở người cao tuổi dùng felodipin cùng bưởi chùm, khi huyết áp giảm, nhịp tim không tăng để bù. Xếp bằng chứng B vì số liệu từ thử nghiệm dược động học đo nồng độ máu, còn hậu quả nặng chỉ có báo cáo ca. Lợi ích xếp “nhỏ”: kết cục là nồng độ thuốc trong máu, nghiên cứu không cho biết tránh được bao nhiêu tai biến.

Ghi chú của tôi