Chương 34 / 14 mẹo

Đừng để thuốc dự trữ trong nhà gây tai họa

Nhiều loại thuốc hạ sốt, giảm đau, trị cảm, đau dạ dày và tiêu chảy có thể tự mua ở hiệu thuốc. Mua được mà không cần đơn không có nghĩa là uống thế nào cũng được. Phần này không hướng dẫn dùng thuốc cho từng bệnh, mà chỉ chọn những việc có thể tránh hậu quả nghiêm trọng bằng một hành động cụ thể. Tất cả các mục trong phần này được xếp vào tiêu chí tử vong. Phần lớn xem xét hậu quả nghiêm trọng như suy gan, xuất huyết dạ dày và suy thận ở trẻ sơ sinh; một số mục xem xét đau đầu và phản ứng khi lái xe. Lợi ích chủ yếu là “tránh được một lần xảy ra tai biến nghiêm trọng”; các nghiên cứu không đưa ra được con số “làm vậy sẽ giảm bao nhiêu phần trăm”. Vì thế, mức lợi ích được xác định theo mức độ nghiêm trọng của hậu quả, và căn cứ được ghi trong phần ghi chú của từng mục. Với những nội dung đã có ở nơi khác, phần này chỉ dẫn đường: việc cần làm đầu tiên khi uống nhầm thuốc hoặc chất tẩy rửa nằm ở phần 13, mục 20 (Uống nhầm); việc dùng đủ thuốc điều trị bệnh mạn tính theo chỉ định nằm ở phần 16, mục 1 (Dùng đủ thuốc theo chỉ định); việc phải qua xét duyệt đơn trước khi mua thuốc kê đơn trên mạng nằm ở phần 28, mục 6 (Muốn dùng thuốc giảm cân thì đến bệnh viện lấy đơn). Người được hưởng lợi trong phần này là chính bạn và gia đình, thuộc hai nhóm được xếp cao nhất.

Bản tiếng Việt dựa trên bản dịch cộng đồng của streamentry. Những mục được bổ sung hoặc cập nhật tại website có bản dịch hỗ trợ bằng máy và chưa được chuyên gia hiệu đính. Hãy kiểm tra bản gốc tiếng Trung cùng các nguồn dẫn, đặc biệt với thông tin y tế, pháp lý và tài chính. Mã phiên bản: streamentry/HowToLiveBetter · 7fc4083

Các mục trong chương
0/ 100
Tiến độ danh sách kiểm tra
0 Hoàn tất · 0 Kế hoạch · 14 Chưa đánh dấu
Xem nguồn
01Bằng chứng B

Trước khi uống cùng lúc hai loại thuốc cảm hoặc giảm đau, hãy xem thành phần và chỉ dùng một loại có paracetamol; nếu uống quá liều thì đến bệnh viện ngay trong ngày dù chưa thấy khó chịu

Nhiều thuốc cảm có chứa paracetamol, nên uống đồng thời thuốc từ hai hộp khác nhau có thể thành dùng gấp đôi thành phần này; quá liều sẽ gây tổn thương gan. Trong số bệnh nhân suy gan cấp do thuốc này tại Mỹ, gần ba phần mười đã tử vong trước khi được ghép gan. Tờ hướng dẫn tại Trung Quốc khuyến nghị tối đa 2 gam mỗi ngày; Mỹ còn cảnh báo không uống từ 3 ly rượu bia trở lên mỗi ngày trong thời gian dùng thuốc. Nếu đã uống quá liều, phải đến bệnh viện ngay dù chưa thấy khó chịu, vì thuốc giải độc dùng càng sớm càng tốt.

Chi phí

Không tốn tiền. Nhìn bảng thành phần của từng hộp thuốc mộ…

Lợi ích

Tại Mỹ, 22 bệnh viện đã liên tục ghi nhận 662 ca suy gan cấp trong 6 năm. Có 275 ca (42%) do paracetamol, với…

02Bằng chứng B

Không dùng aspirin, nimesulid hay metamizol khi trẻ sốt; cũng không cho người chưa thành niên dùng thuốc cảm có metamizol, và phải đong thuốc hạ sốt dạng lỏng bằng dụng cụ đi kèm hộp thuốc

Aspirin có liên quan đến hội chứng Reye, một bệnh gây hại não và gan, khoảng 30% trẻ mắc bệnh được giám sát tại Mỹ đã tử vong. Tại Trung Quốc, nimesulid bị cấm dùng cho trẻ dưới 12 tuổi, còn metamizol bị cấm cho người dưới 18 tuổi. Hãy đong thuốc hạ sốt dạng lỏng bằng dụng cụ đi kèm hộp thuốc, vì các thìa trong nhà có kích thước rất khác nhau. Nồng độ thuốc nhỏ giọt và dung dịch uống có thể khác nhau; một ví dụ tại Mỹ chênh lệch 3 lần. Khi đổi dạng thuốc, đừng tiếp tục cho uống theo số mililít cũ.

Chi phí

Không tốn tiền. Khi mua thuốc hạ sốt thì nhìn tên thông th…

Lợi ích

Hội chứng Reye gây bệnh não và thoái hóa mỡ ở gan, thường xuất hiện sau cúm hoặc thủy đậu. Giám sát toàn quốc…

03Bằng chứng A

Người trên 60 tuổi, đã từng xuất huyết dạ dày, đang uống thuốc chống đông hoặc hormone, trước khi uống thuốc giảm đau như ibuprofen hãy hỏi bác sĩ

Các thuốc giảm đau như ibuprofen, naproxen và aspirin có thể gây hại dạ dày. Trong các thử nghiệm dùng liều cao, người uống ibuprofen có nguy cơ xuất huyết hoặc thủng dạ dày gấp khoảng 4 lần người không dùng. Nguy cơ cao hơn ở người lớn tuổi, từng xuất huyết dạ dày, đang dùng đồng thời thuốc chống đông hoặc corticosteroid, hay uống từ 3 ly rượu bia trở lên mỗi ngày.

Chi phí

Không tốn tiền. Hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ một lần.

Lợi ích

Nhóm thuốc này gọi là thuốc chống viêm không steroid, thường gặp là ibuprofen, naproxen, diclofenac. Một phân…

04Bằng chứng B

Trẻ dưới 2 tuổi bị cảm cúm, đừng tự cho uống thuốc cảm cúm phối hợp và thuốc ho

Cục Quản lý Dược phẩm Quốc gia Trung Quốc yêu cầu bổ sung cảnh báo cho 14 loại thuốc cảm phối hợp dành cho trẻ em. Cảnh báo không khuyến nghị cha mẹ tự cho trẻ từ 2 tuổi trở xuống dùng thuốc, mà cần có hướng dẫn của bác sĩ hoặc dược sĩ. Trong các thử nghiệm trên trẻ em, thuốc ho và thuốc chống dị ứng đều không hiệu quả hơn giả dược.

Chi phí

Không tốn tiền, lại còn tiết kiệm tiền mua thuốc.

Lợi ích

Năm 2021 thông báo số 57 của Cục Quản lý Dược phẩm Quốc gia sửa đổi hướng dẫn của 14 chế phẩm, gồm 氨酚麻美口服溶液, 小…

05Bằng chứng B

Sau tuần thứ 20 của thai kỳ, đừng tự uống thuốc giảm đau như ibuprofen

Dùng các thuốc như ibuprofen từ tuần 20 của thai kỳ trở đi có thể gây tổn thương thận của thai nhi và làm giảm nước ối. Trong các báo cáo Mỹ nhận được về vấn đề này, có trường hợp trẻ sơ sinh tử vong. Aspirin liều thấp do bác sĩ kê không nằm trong nhóm cảnh báo này.

Chi phí

Không tốn tiền.

Lợi ích

Tháng 10 năm 2020 Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) phát cảnh báo an toàn. Dùng thuốc chống viêm…

06Bằng chứng B

Trào ngược và ợ nóng thì tự mua omeprazole, uống tối đa 7 ngày; khó nuốt, nôn ra máu, phân đen thì đi thẳng bệnh viện

Viên nén bao phủ ruột omeprazole từ năm 2022 mua không cần đơn, nhưng hướng dẫn ghi rõ tự uống không quá 7 ngày, trong vòng hai tháng đừng uống lại. Khi khó nuốt hoặc đau khi nuốt, nôn ra máu, đi ngoài ra máu hoặc phân đen thì đừng tự uống, đây có thể là dấu hiệu của tình trạng nặng. Thuốc này còn có thể che mất triệu chứng ung thư dạ dày, làm chậm chẩn đoán.

Chi phí

Không tốn tiền. Uống đúng số ngày ghi trong hướng dẫn.

Lợi ích

Thông báo số 68 năm 2022 của Cục Quản lý Dược phẩm Quốc gia Trung Quốc chuyển viên omeprazol bao tan trong ruộ…

07Bằng chứng A

Cảm cúm thường đừng xin bác sĩ kê kháng sinh

Cảm cúm uống kháng sinh không khỏi nhanh hơn là không uống. Ở người lớn, nguy cơ tác dụng phụ khi uống cao hơn hai lần so với không uống. Ngạt mũi ra mủ dưới 10 ngày thì uống kháng sinh cũng không có lợi ích chắc chắn.

Chi phí

Không tốn tiền, lại còn tiết kiệm tiền thuốc.

Lợi ích

Một tổng quan hệ thống Cochrane gộp 6 thử nghiệm ngẫu nhiên, 1147 người. So sánh cảm cúm uống kháng sinh với u…

08Bằng chứng A

Tiêu chảy thì uống dung dịch bù nước đường uống trước, trẻ dưới 5 tuổi không cho thuốc cầm tiêu chảy

Khi tiêu chảy, điều quan trọng nhất là bù nước, không phải cầm tiêu chảy. Pha dung dịch bù nước đường uống theo hướng dẫn, đừng thay bằng nước trái cây hay nước giải khát, quá ngọt lại càng khiến người bệnh thiếu nước hơn. Trẻ dưới 5 tuổi không cho loperamide và nhóm thuốc cầm tiêu chảy này, nặng thì gây tắc ruột, có thể tử vong.

Chi phí

Một hộp dung dịch bù nước đường uống vài tệ đến hơn mười t…

Lợi ích

Sổ tay điều trị tiêu chảy của Tổ chức Y tế Thế giới ghi rõ thuốc “cầm tiêu chảy” và thuốc chống nôn không mang…

09Bằng chứng B

Khi đau đầu, đừng dùng thuốc giảm đau đơn thành phần từ 15 ngày mỗi tháng trở lên, hoặc thuốc giảm đau phối hợp từ 10 ngày mỗi tháng trở lên. Dùng thuốc quá nhiều có thể gây đau đầu.

Nếu cứ tái phát đau đầu là uống thuốc giảm đau hằng ngày, bạn có thể càng uống càng đau. Phân loại Quốc tế về Đau đầu gọi đây là đau đầu do lạm dụng thuốc. Đau từ 15 ngày trở lên mỗi tháng, đồng thời dùng thuốc giảm đau thông thường từ 15 ngày trở lên hoặc thuốc phối hợp từ 10 ngày trở lên mỗi tháng, kéo dài hơn 3 tháng, là đủ đạt các ngưỡng chẩn đoán. Phần lớn người bệnh cải thiện sau khi ngừng loại thuốc đã dùng quá mức.

Chi phí

Không tốn tiền. Phải ghi nhớ số ngày uống thuốc, và phải k…

Lợi ích

Ấn bản thứ 3 của Phân loại Quốc tế về Rối loạn Đau đầu do Hiệp hội Đau đầu Quốc tế ban hành đưa ra tiêu chuẩn…

10Bằng chứng B

Định kỳ dọn thuốc hết hạn và thuốc thừa không dùng tới, bỏ cả vỏ vào thùng rác chất độc, đừng để trong nhà

Tại Mỹ, gần một nửa số thuốc trẻ tự lấy uống nhầm khi người lớn không để ý là thuốc kê đơn dạng viên. Trong số thuốc kê đơn bị uống nhầm, khoảng ba phần mười là thuốc của ông bà. Dọn bỏ thuốc không còn dùng sẽ bớt đi một thứ mà trẻ có thể tìm thấy. Hãy bỏ thuốc cần loại bỏ cùng bao bì vào thùng rác nguy hại, hoặc giao cho hiệu thuốc có thu hồi thuốc cũ.

Chi phí

Không tốn tiền. Mỗi năm lục tủ thuốc một lần, mất mười mấy…

Lợi ích

Dữ liệu giám sát cấp cứu tại Mỹ ước tính rằng từ năm 2004 đến 2013, trẻ dưới 6 tuổi tự uống nhầm thuốc khi ngư…

11Bằng chứng B

Khi uống kháng sinh nhóm cephalosporin, metronidazole, trong lúc uống và 7 ngày sau khi ngừng thì không uống rượu; thuốc có cồn như nước Hoa Hương Chính Khí, siro ho vẫn cũng không uống

Một số kháng sinh nhóm cephalosporin và các thuốc như metronidazol khi gặp cồn có thể gây đỏ mặt, vã mồ hôi, hồi hộp; nặng hơn có thể khó thở và tụt huyết áp. Không chỉ rượu mạnh hay bia, các thuốc chứa cồn như 藿香正气水 hoặc siro ho cũng có thể gây ra phản ứng này. Hãy tránh các sản phẩm đó suốt thời gian dùng thuốc và đến hết 7 ngày sau khi ngừng thuốc.

Chi phí

Không tốn tiền. Một tuần hơn không uống rượu, và trước khi…

Lợi ích

Đây là phản ứng giống disulfiram. Bài phổ biến kiến thức dùng thuốc an toàn năm 2023 của Cục Quản lý Dược phẩm…

12Bằng chứng B

Khi dùng thuốc cảm hoặc thuốc chống dị ứng có chlorpheniramin (扑尔敏) hay diphenhydramin, không lái xe, làm việc trên cao hoặc vận hành máy móc

Nhiều thuốc cảm phối hợp có thêm thành phần chống dị ứng như chlorpheniramin hoặc diphenhydramin, có thể gây buồn ngủ. Cục Quản lý Dược phẩm Quốc gia Trung Quốc khuyến cáo không lái xe, làm việc trên cao hoặc vận hành máy móc trong thời gian dùng các thuốc này. Trong thử nghiệm mô phỏng lái xe, người dùng diphenhydramin lái kém hơn cả người uống rượu. Tự cảm thấy không buồn ngủ không có nghĩa là vẫn lái xe an toàn.

Chi phí

Không tốn tiền. Hãy xem thành phần khi mua thuốc. Trong nh…

Lợi ích

Thông báo thông tin phản ứng bất lợi của thuốc năm 2010 của Cục Quản lý Dược phẩm Quốc gia Trung Quốc cho biết…

13Bằng chứng B

Nếu dùng lâu dài thuốc hạ mỡ máu, hạ huyết áp và thuốc tương tự, xem hướng dẫn có nhắc bưởi chùm không; nếu có, tránh bưởi chùm, bưởi thường và nước ép bưởi chùm

Bưởi chùm có thể khiến nồng độ một số thuốc trong máu tăng gấp nhiều lần: liều không đổi nhưng như uống quá liều. Một quả hoặc một ly nước ép đã có tác dụng này; uống thuốc sau một ngày vẫn còn một phần ảnh hưởng. Nặng có thể tổn thương cơ, thận hoặc gây loạn nhịp có nguy cơ đột tử. Bưởi thường cũng có tác dụng đó, cam ngọt thông thường thì không.

Chi phí

Không tốn tiền. Khi nhận thuốc dùng lâu dài, đọc phần “Tươ…

Lợi ích

Một tổng quan năm 2013 của các nhà dược lý Canada nêu hơn 85 thuốc đã biết hoặc dự đoán có tương tác với bưởi…

14Bằng chứng B

Nếu có bệnh thận mạn hoặc chức năng thận kém, đừng tự mua thuốc giảm đau như ibuprofen để uống lâu dài: hãy hỏi bác sĩ trước; cũng tránh khế và nước khế

Người có chức năng thận kém dễ bị tổn thương thận cấp hơn khi dùng thuốc giảm đau như ibuprofen; tự dùng lâu dài không kiểm soát còn liên quan đến suy thận. Thêm loại thuốc này vào thuốc lợi tiểu cùng thuốc ức chế men chuyển hoặc thuốc chẹn thụ thể angiotensin làm tỷ lệ tổn thương thận cấp cao hơn khoảng 30%. Ăn khế khi thận kém có thể gây nấc liên tục, lú lẫn, co giật; khoảng 30% ca ngộ độc được báo cáo trong nhóm này tử vong.

Chi phí

Không tốn tiền. Hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi mua thuố…

Lợi ích

Loại thuốc giảm đau này được gọi là thuốc chống viêm không steroid và những loại phổ biến bao gồm ibuprofen, n…

Tải cả cuốn sách để đọc ngoại tuyếnMiễn phí ở định dạng PDF, EPUB và Word