Trước khi mua kem trị nám, làm trắng, hãy tra mã “国妆特字” trên bao bì tại website cơ quan dược Trung Quốc; đừng dùng kem bán qua mạng xã hội hay tự pha ở salon

Không tốn tiền, tra mã mất vài phút. Điều khó là không mua những sản phẩm được người quen hay người bán qua mạng xã hội quảng cáo nhiệt tình nhất.

Điều 16 Quy chế giám sát quản lý mỹ phẩm Trung Quốc xếp mỹ phẩm trị nám, làm trắng vào mỹ phẩm đặc biệt. Điều 17 chỉ cho sản xuất, nhập khẩu sau khi đăng ký với cơ quan quản lý dược thuộc Quốc vụ viện. Điều 36 yêu cầu nhãn ghi số giấy chứng nhận đăng ký mỹ phẩm đặc biệt. Điều 20 yêu cầu công khai thông tin đăng ký, nên có thể tra mã trên website cơ quan quản lý dược quốc gia. Điều 62 Biện pháp quản lý đăng ký và khai báo mỹ phẩm quy định mã hàng nội địa gồm “国妆特字” cộng năm và số thứ tự; hàng nhập dùng “国妆特进字”. Thông báo số 14 năm 2026 của cơ quan này công bố hai lô kem trị nám có thủy ngân lần lượt 4938 mg/kg và 9281 mg/kg. Giới hạn trong phụ lục là không quá 1 mg/kg, nên hai lô vượt hàng nghìn lần. Chúng được mua tại hai cửa hàng mỹ phẩm nhỏ ở Tứ Xuyên và An Huy, bao bì có in mã “国妆特字”. Nhà sản xuất ghi trên nhãn phản đối; cơ quan quản lý dược Quảng Đông thẩm tra và xác định doanh nghiệp không sản xuất lô hàng đó. Một tổng quan gộp 30 ca báo cáo trên tạp chí, đều mắc hội chứng thận hư sau dùng kem trắng da chứa thủy ngân, tức lượng lớn protein rò vào nước tiểu. Cả 30 người là phụ nữ châu Á, phần lớn từ 18 đến 52 tuổi. Từ bắt đầu dùng đến phát bệnh là 1 đến 60 tháng, một nửa trong 5 tháng. Sinh thiết thận phần lớn là bệnh thay đổi tối thiểu (67%) hoặc bệnh thận màng (23%), hai loại bệnh cầu thận. Rất ít người tự cải thiện trong một tháng rưỡi sau ngừng dùng. Trong các ca có ghi chép, người dùng thuốc thải thủy ngân cần 1 đến 9 tháng để protein niệu âm tính, trung vị 2 tháng; cả 3 ca không dùng thuốc thải đều cần từ 12 tháng trở lên. Một bệnh viện Bắc Kinh điều trị 288 người ngộ độc thủy ngân từ 2014 đến 2019; 84 người (29.27%) liên quan đến mỹ phẩm. Mỹ phẩm là nguồn ngộ độc chính ở nữ. Trong 18 người có hội chứng thận hư được theo dõi, 15 người có protein niệu và albumin trở về bình thường sau trung bình 22.67 tháng. Không phải toàn bộ thủy ngân của 18 người này đều đến từ mỹ phẩm.

国务院 (2020). 化妆品监督管理条例（国务院令第 727 号，第十六条、第十七条、第二十条、第三十六条、第四十二条、第六十条）. https://www.gov.cn/zhengce/zhengceku/2020-06/29/content_5522593.htm；国家市场监督管理总局 (2021). 化妆品注册备案管理办法（总局令第 35 号，第六十二条）. https://www.gov.cn/zhengce/zhengceku/2021-01/12/content_5579239.htm；国家药品监督管理局 (2026). 国家药监局关于25批次化妆品检出禁用原料的通告（2026年第14号）及附件. https://www.nmpa.gov.cn/xxgk/ggtg/hzhpggtg/hzhpchjgg/hzhpcjgjj/20260424173212101.html；Chan TYK, Chan APL, Tang HL (2020). Nephrotic syndrome caused by exposures to skin-lightening cosmetic products containing inorganic mercury. Clin Toxicol. https://doi.org/10.1080/15563650.2019.1639724；Yawei S et al. (2021). Epidemiology, clinical presentation, treatment, and follow-up of chronic mercury poisoning in China: a retrospective analysis. BMC Pharmacol Toxicol. https://doi.org/10.1186/s40360-021-00493-y

Hai lô trên cho thấy mã cũng có thể bị mạo dụng. Khi tra mã, hãy kiểm tra tên sản phẩm, nhà sản xuất và bao bì có khớp không; tốt nhất mua tại cửa hàng chính thức của thương hiệu hoặc trung tâm thương mại chính quy. Điều 42 quy định salon dùng mỹ phẩm cho khách cũng phải tuân thủ quy tắc của người kinh doanh mỹ phẩm. Khoản 5 Điều 60 cấm người kinh doanh tự ý pha chế, nên kem trị nám chuyên dùng do salon tự pha bản thân đã trái pháp luật. Nếu đã dùng lâu kem không rõ nguồn, hãy ngừng dùng, mang sản phẩm đến bệnh viện xét nghiệm thủy ngân niệu và protein niệu. Tổng quan có 6 người thủy ngân máu bình thường, nhưng cả 24 người được xét nghiệm thủy ngân niệu đều vượt giới hạn trên bình thường. Vì đây là các ca báo cáo riêng lẻ, không thể tính tỷ lệ người dùng kem chứa thủy ngân bị hại thận, nên xếp mức B. Mức lợi ích trung bình được đánh giá từ hậu quả: đa số hội chứng thận hư điều trị được, nhưng cần vài tháng đến hai năm.